Δενδρολίβανο

u69

Επιστημονική ονομασία: Rosmarinus officinalis

Οικογένεια: Labiatae

Κοινή ονομασία: Δενδρολίβανο

«Δροσιά της θάλασσας»
Συμβολίζει σταθερότητα, πίστη και αφοσίωση

Γενικά

Το δενδρολίβανο αυτοφύεται στη Μεσόγειο, ευδοκιμεί σε μεγάλες περιοχές της νότιας Ευρώπης και καλλιεργείται σε όλο τον κόσμο.
Είναι ένα αειθαλές, θαμνώδες αρωματικό φυτό που αυξάνεται σε ύψος από 1 έως 2 μ, με μία ελαφρά αρωματική οσμή καμφοράς. Τα όρθια στελέχη χωρίζονται σε πολλά μακριά, λεπτά κλαδιά τεφρού χρώματος με φολιδωτό φλοιό. Τα κλαδιά φέρουν γυαλιστερά παχιά δερματώδη φύλλα, σκούρου πράσινου χρώματος στην επάνω επιφάνεια και χνοώδη στην κάτω επιφάνεια. Τα άνθη είναι μικρά, με απαλό έως βαθύ μπλε χρώμα. Στους κάλυκες βρίσκονται πολλά από τα πτητικά αιθέρια έλαια του. Τα μέρη που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αιθέριου ελαίου είναι τα φύλλα μαζί με τους μίσχους αλλά και τα άνθη.
Το έλαιο του δενδρολίβανου, που αποστάζεται από τα άνθη, σύμφωνα με τις οδηγίες της Βρετανικής φαρμακοποιίας, είναι ανώτερο από το έλαιο που λαμβάνεται μόνο από τα στελέχη και τα φύλλα. Σχεδόν όλα τα αιθέρια έλαια του εμπορίου προέρχονται από απόσταξη των στελεχών και των φύλλων του φυτού πριν την άνθηση, οπότε είναι έντονη και η μυρωδιά της καμφοράς.

Καλλιεργητικές τεχνικές

Το δενδρολίβανο είναι ένα ανθεκτικό φυτό που αντέχει στον παγετό. Αναπτύσσεται καλά σε θερμοκρασίες ημέρας 20-25 °C και είναι πολύ ευπροσάρμοστο. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε όλες τις περιφέρειες της Ελλάδας.
Μπορεί να αποδώσει επιτυχώς σε καλά αποστραγγιζόμενα αμμώδη έως αργιλλοπηλώδη εδάφη με ιδανικό ph 5.5 – 8. Πολλαπλασιάζεται με σπόρους, μοσχεύματα, καταβολάδες ή με διαίρεση των ριζών. Οι αποστάσεις φυτών που πρέπει να ακολουθούνται είναι 1,2μ. και 40-50 εκ. επί των γραμμών. Τα μοσχεύματα φυτεύονται την άνοιξη και κατά την εγκατάσταση της καλλιέργειας μέχρι να αναπτυχθούν τα φυτά η άρδευση είναι αναγκαία. Το δενδρολίβανο είναι ευάλωτο στον τετράνυχο, τις αφίδες, σε αλευρώδεις και τους θρύπες. Η καταλληλότερη εποχή για τη συγκομιδή είναι η περίοδος κατά την έναρξη της άνθισης, οπότε η περιεκτικότητα των φύλλων σε αιθέριο έλαιο είναι η μεγαλύτερη. Αμέσως μετά τη συγκομιδή γίνεται αποξήρανση ώστε να μην αλλοιωθεί το πράσινο χρώμα των φύλλων. Η καλλιέργεια φθάνει σε πλήρη παραγωγή κατά το 3ο έτος και διατηρείται για 15-20 χρόνια. Η συγκομιδή του δενδρολίβανου γίνεται συνήθως 1-2 φορές το έτος με μηχανική συλλογή.

dentrolivano

Για συγκομιδή παραγωγής αιθέριου ελαίου ακολουθείται άλλη διαδικασία. Τα φυτά θα πρέπει να συλλέγονται όταν είναι σε άνθιση και μόνο τα άνθη θα πρέπει να συλλέγονται για απόσταξη. Στο στάδιο που το αιθέριο έλαιο αποστάζεται από τα άνθη έχει ένα ισχυρό αναζωογονητικό φυτικό άρωμα. Σε αυτό το στάδιο έχει την περισσότερη περιεκτικότητα σε καμφορά αλλά προσοχή γιατί θεωρείται από την αγορά κατώτερης ποιότητας. Γι αυτό το λόγο το αιθέριο έλαιο αποστάζεται χωριστά από τις κορυφές των ανθέων, και παρόλο που απαιτεί περισσότερη εργασία είναι πολύ υψηλής ποιότητας (ISO 11164:1995) με περιεκτικότητα 1,2% πτητικό έλαιο, 10% κατ΄ ανώτερο όριο ξένες ύλες, 2% κατ΄ ανώτερο όριο ξυλώδη στελέχη και 7% κατ΄ ανώτερο όριο τάφρα.

Η μέση στρεμματική απόδοση του δενδρολίβανου κυμαίνεται από 250 έως 400 κιλά ανά στρέμμα με ένα εισόδημα περίπου τα 800 ευρώ το στρέμμα. Σε βιολογικές καλλιέργειες τα έσοδα του παραγωγού διπλασιάζονται.

Ποικιλίες Δενδρολίβανου

• Benenden Blue

• Flora Rosa

• Tuscan Blue

• Majorca Pink

• Arp, Albiflorus

• Hundington Carpet

• McConnels Blue

• Irene

• Holly Hyde Hill Hurdy

Για εμπορικούς σκοπούς, διακρίνουμε τρεις κύριους τύπους:
1. Camphora-Borneol (Ισπανία)
2. 1,8 Cineol (Τυνησία)
3. Verbenone (Γαλλία)

u93

Οι 1,8 Κινεόλη και Verbenone είναι δύο από τους πολλά υποσχόμενους τύπους, τα αιθέρια έλαια των οποίων υπόσχονται να έχουν μεγάλο εμπορικό αντίκτυπο στις μελλοντικές αγορές.

Αγορές Αιθέριων Ελαίων

Με πρωταγωνίστρια την Ευρώπη στην παραγωγή των αιθέριων ελαίων τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον συνεχώς αυξάνεται. Η κατανάλωση φυσικών προϊόντων λόγω της νέας συνείδησης του καταναλωτικού κοινού για ισορροπημένη διατροφή και διατήρηση καλής σωματικής υγείας έχουν αυξήσει κατακόρυφα τις ευκαιρίες προώθησης των αιθέριων ελαίων. Τα τελευταία χρόνια σε όλες τις διεθνείς αγορές η ζήτηση για προϊόντα φυσικής προέλευσης είναι συνεχώς αυξανόμενη.
Τα αρωματικά φαρμακευτικά φυτά, αλλά και τα πολύ υψηλότερης οικονομικής αξίας δευτερογενή προϊόντα τους αιθέρια έλαια/εκχυλίσματα- έχουν ιδιαίτερα σημαντική θέση σε αυτήν την κατηγορία φυτικών προϊόντων, λόγω των πολλών και διαφορετικών χρήσεων και εφαρμογών τους σε τομείς όπως: η βιομηχανία τροφίμων και ποτών, η φαρμακοβιομηχανία, αρωματοποιία και αρωματοθεραπεία, η βιομηχανία καλλυντικών, σαν αντιοξειδωτικά ή συντηρητικά, σαν καρυκεύματα- αρτύματα κ.ά.

Ευεργετικές Ιδιότητες

Το αιθέριο έλαιο του δενδρολίβανου έχει ευεργετικές ιδιότητες για τον εγκέφαλο ενισχύωντας την μνήμη. Λειτουργεί ως τονωτικό, χαλαρωτικό, μειώνει την νευρική ένταση, καταπολεμά τους μυϊκούς σπασμούς, τους πονοκεφάλους, τις ημικρανίες, τις νευραλγίες, την ψυχική κόπωση και την νευρική εξάντληση.
Η αντισηπτική του δράση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τις εντερικές λοιμώξεις την διάρροια, τη κολίτιδα, καταπολεμά την δυσπεψία τον μετεωρισμό, τις ηπατικές διαταραχές, και τον ίκτερο.
Είναι αποτελεσματικό στο αναπνευστικό σύστημα καταπολεμώντας το άσθμα, την βρογχίτιδα, και τον κοκίτη. Χρησιμοποιείται κατά της ακμής του δέρματος, της δερματίτιδας και θεραπεύει τα εκζέματα.
Οι διουρητικές ιδιότητες του δεντρολίβανου είναι χρήσιμες ενάντια στην κατακράτηση υγρών κατά την έμμηνο ρύση ενώ δρα κατά της παχυσαρκίας και της κυτταρίτιδας.
Λόγω της στυπτικής δράση του, το έλαιο του δεντρολίβανου μπορεί να είναι αποτελεσματικό για την χαλάρωση του δέρματος ενώ ενθαρρύνει την ανάπτυξη των μαλλιών καταπολεμώντας διαταραχές του τριχωτού της κεφαλής.
Το δενδρολίβανο έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως από το λαό μας για την θεραπεία των ρευματισμών και των πληγών. Έχει χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία του καρκίνου και ως τονωτικό για τα νεφρά.

Χρήσεις

Το δενδρολίβανο είναι στυπτικό, αποχρεμπτικό, τονωτικό του στομάχου, κατευναστικό, εμμηναγωγό, θεραπευτικό και διεγερτικό.Τα φύλλα του δενδρολίβανου επιδρούν ευεργετικά στο κυκλοφορικό σύστημα, στο συκώτι, στην χοληδόχο κύστη, μειώνουν τους πονοκεφάλους, βοηθούν την διαδικασία της πέψης, και έχουν αντιμυκητιακές και αντιβακτηριδιακές ιδιότητες. Επίσης είναι αντισηπτικό στόματος για τα ούλα, τον πονόλαιμο και τις πληγές.
Το δενδρολίβανο όταν διατίθεται απευθείας στην αγορά, χωρίς κάποια επεξεργασία, είναι απαραίτητο να συσκευάζεται σε ασφαλή φακελάκια από σελοφάν, ενώ όταν πρόκειται να μεταφερθεί σε μεγάλες ποσότητες θα πρέπει να συσκευάζεται σε ασφαλή χαρτοκιβώτια. Για να διατηρηθούν τα αποξηραμένα προϊόντα δενδρολίβανου και για να κρατήσουν όσο περισσότερο γίνεται, τότε η αποθήκευση πρέπει να γίνει σε αεροστεγείς συσκευασίες και σε θερμοκρασίες αποθήκευσης το ανώτερο ως 18oC. Όσον αφορά στον τρόπο που θα αποθηκευτεί το αιθέριο έλαιο του δενδρολίβανου, αυτό γίνεται σε ξηρό και δροσερό χώρο μέχρι να είναι έτοιμο για χρήση. Τοποθετείται σε σκουρόχρωμα αεροστεγή γυάλινα μπουκάλια τα οποία δε πρέπει να εκτίθενται στα βαριά μέταλλα και στη θερμότητα. Η χρησιμοποίηση του δενδρολίβανου δεν είναι κατάλληλη για θεραπευτικές αιτίες εάν ο χρήστης έχει υψηλή πίεση ή επιληψία, καθώς επίσης και για τις εγκύους γυναίκες. Τα αιθέρια έλαια μπορούν να διατηρηθούν υπό κατάλληλες συνθήκες για χρονικό διάστημα που κυμαίνεται από 6 μέχρι 24 μήνες.