Ρίγανη

rigani

Επιστημονικό όνομα: Origanum Vulgare

Οικογένεια: Lamiaceae/Labiate

Κοινό όνομα: Ρίγανη

Ο Αριστοτέλης υποστήριζε ότι όταν η χελώνα φάει φίδι αμέσως τρώει ρίγανη, ως αντίδοτο στο δηλητήριο για να μην πάθει τίποτα.
Στην Αρχαία Ελλάδα θεωρούνταν σύμβολο χαράς και ευτυχίας και το στεφάνι στους γάμους περιείχε και κλαδιά ρίγανης.

Γενικά

Η ρίγανη είναι αρωματικό ποώδες, πολυετές, ιθαγενές και θαμνώδες φυτό της Μεσογείου και της Κεντρικής Ασίας που μπορεί να φτάσει και το 1m. Η ποιότητα της θεωρείται η καλύτερη παγκοσμίως. Στην Ελλάδα θεωρείται το πιο εύκολο προϊόν ως προς την καλλιέργεια και τη διάθεση και έχει το πλεονέκτημα να ευδοκιμεί σχεδόν παντού, με διάρκεια ζωής τουλάχιστον έξι χρόνια. Είναι ένα αρκετά εντυπωσιακό φυτό με άνθη λευκά έως ερυθροκυανά. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα άτομα που προέρχονται από σπόρο είναι αρκετά ποικιλόμορφα. Τα φύλλα είναι πράσινα έως γκριζοπράσινα και μπορεί να είναι τριχωτά ή λεία. Το είδος Origanum vulgare είναι αυτό που συναντάται περισσότερο στην Ελλάδα. Ανήκει στην οικογένεια Lamiaceae ή Labiatae την οικογένεια δηλαδή των χειλανθών ή λαμιΐδων. Τα φυτά που εδώ στην Ελλάδα καλούμε ρίγανη δεν ανήκουν μόνο σε ένα είδος αλλά είναι άτομα τα οποία ανήκουν σε περισσότερα από ένα γένος. Όλα αυτά έχουν την ίδια χαρακτηριστική οσμή «της ρίγανης» πράγμα το οποίο μας επιτρέπει να τα ονομάζουμε όλα με το ίδιο κοινό όνομα.
Τα είδη αυτά είναι τα Origanum vulgare (Ελληνική ρίγανη) ,Coridothymus capitatus (Ισπανική ρίγανη), Origanum onites (Τούρκικη ρίγανη), Satureja thymbra. Ακόμα όμως και μέσα στο ίδιο είδος παρουσιάζονται σημαντικές μορφολογικές και χημικές διαφορές πράγμα που έχει αναγκάσει τους συστηματικούς να χωρίσουν το είδος σε τουλάχιστον τρία υποείδη, τα:
• Origanum vulgare ssp.
• hirtum ή heracleoticum,
• Origanum vulgare ssp.
• Viridulum
• Origanum vulgare ssp.
• vulgare

Καλλιέργειες ρίγανης συναντάμε στη Μακεδονία, τη Θράκη και τη Θεσσαλία. Σε επίπεδο Ε.Ε., η Ελλάδα και η Γερμανία έχουν τις περισσότερες καλλιεργήσιμες εκτάσεις ρίγανης, με τις κυριότερες χώρες προορισμού των ελληνικών εξαγωγών να είναι οι Η.Π.Α και η Γερμανία. Οι εισαγωγές προέρχονται από την Τουρκία, τη Βουλγαρία και την Αλβανία.

Καλλιεργητικές τεχνικές

Η άριστη θερμοκρασία ανάπτυξης της ρίγανης κυμαίνεται από 18-22 °C με όρια ανάπτυξης από 4 έως 33 °C, ενώ το ριζικό της σύστημα σε καλά αναπτυγμένα φυτά δέιχνει αντοχή και σε ακραίες θερμοκρασίες. Επιβιώνει και σε χαμηλά επίπεδα φωτισμού, αλλά για να επιτευχθεί υψηλή περιεκτικότητα σε αιθέρια έλαια, το φως είναι απαραίτητο.
Η ρίγανη συναντάται ως αυτοφυές φυτό σε μεγάλη ποικιλία εδαφών και κλιμάτων από παραθαλάσσιες έως ορεινές περιοχές, στη νησιώτικη και την ηπειρωτική Ελλάδα, σε πλούσια και φτωχά εδάφη. Αναπτύσσεται σε ποικιλία εδαφών, με καλή στράγγιση και ph 6-7. Δεν είναι φυτό απαιτητικό σε θρεπτικά στοιχεία καθώς έχει μικρές απαιτήσεις σε άζωτο, φώσφορο και κάλιο, με τη λίπανση να εφαρμόζεται στο τέλος φθινοπώρου έως τις αρχές του χειμώνα. Ο συνδυασμός των βασικών στοιχείων με επάρκεια ιχνοστοιχείων (πλήρης ισόρροπος λίπανση) δίνει πολύ καλύτερη παραγωγή.
Η ρίγανη αντέχει στην ξηρασία και μπορεί να καλλιεργηθεί ως ξηρικό είδος. Σε περίπτωση παρατεταμένης ξηρασίας, ιδίως την περίοδο της άνοιξης, ένα ή και δύο ποτίσματα είναι ωφέλιμα, αυξάνοντας την απόδοση, χωρίς να μειώνεται ιδιαίτερα η ποιότητα. Η ρίγανη πολλαπλασιάζεται κυρίως με σπόρο ή με παραφυάδες και διαίρεση φυτών που λαμβάνονται από παλιές φυτείες. Μπορεί επίσης να πολλαπλασιασθεί με μοσχεύματα. Η εγκατάσταση της καλλιέργειας γίνεται τόσο το φθινόπωρο, όσο και την άνοιξη.

rigani

Αποδόσεις και ποιοτικά χαρακτηριστικά

Η ποιότητα της ρίγανης καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το συστατικό καρβακρόλη, που βρίσκεται στο ριγανέλαιο και κυμαίνεται από 70 έως 85%, ενώ σε αυτοφυείς πληθυσμούς, μπορεί να ξεπεράσει και το 90%. Πρέπει να σημειωθεί ότι η απόδοση σε ριγανέλαιο και το ποσοστό της καρβακρόλης έχουν σχέση με τον καλλιεργούμενο πληθυσμό, ποικιλία ή κλώνο, το κλίμα, το έδαφος, το υψόμετρο, καθώς και τις συνθήκες της καλλιέργειας (άρδευση, λίπανση κ.λπ.).
Η ρίγανη αποδίδει ικανοποιητικά από το τρίτο έτος και μετά φθάνοντας έως 300 κιλά στο στρέμμα (αρδευόμενη καλλιέργεια). Η περιεκτικότητα σε ριγανέλαιο είναι δυνατόν να φθάσει μέχρι και 7% με τον μέσο όρο να κυμαίνεται από 3 έως 4%. Μία μέση απόδοση μπορεί να φτάσει τα 500 κιλά ανά στρέμμα, σε χλωρή μορφή. Ως ξηρό καθαρό προϊόν, φτάνει τα 100 κιλά.

Κόστος εγκατάστασης και παραγωγής

Το κόστος εγκατάστασης μιας φυτείας ρίγανης εκτιμάται ανάλογα με τα στρέμματα. Λόγω της αργής βλάστησης του σπόρου οι εργασίες σε αυτό διαρκούν πολλούς µήνες (Οκτώβριος-µέσα Μαΐου).

Στο κόστος παραγωγής, το μεγαλύτερο ποσοστό των δαπανών καταλαµβάνει το αναλώσιµο κεφάλαιο και ιδιαίτερα το κόστος καταπολέμησης των ζιζανίων.

Ευεργετικές Ιδιότητες

Η ρίγανη πέρα από το χαρακτηριστικό άρωμα και γεύση που αφήνει στο φαγητό έχει και πάρα πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες, με κυριότερη (γνωστή φαρμακευτικά) δραστική ουσία την καρβακρόλη. Είναι αντιδιαρροϊκή, αντιφλεγμονώδης, βακτηριοκτόνα. Υπό μορφή αφεψημάτων χρησιμοποιείται για την ατονία των εντέρων, αποχρεμπτικό για το βήχα, βοηθάει στην υπέρταση και την αρτηριοσκλήρυνση. Το αιθέριο έλαιο της ρίγανης (οριγανέλαιο) χρησιμοποιείται για τον πονόδοντο. Η ρίγανη έχει 12 φορές περισσότερο αντιοξειδωτική δράση από το πορτοκάλι, 30 από την πατάτα και 42 από το μήλο. Επίσης με λίγη ρίγανη στην τροφή των πτηνών σας κρατάτε τις αρρώστιες μακριά τους.
Επίσης η ρίγανη αποτελεί σπουδαία πηγή βιταμίνης C αλλά και K που είναι απαραίτητη για την πήξη του αίματος και περιέχει σε μικρότερες ποσότητες βιταμίνη A. Οι φυτικές ίνες μειώνουν τα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο αίμα γι αυτό όταν τρώμε λιπαρά κρέατα πάντα θα πρέπει να τα “ριγανίζουμε”. Όχι μόνο λοιπόν γιατί νοστιμίζει προσδίδει γεύση στα κρέατα, αλλά και γιατί κάνει καλό και στην υγεία μας
Οι χρήσεις της ρίγανης είναι πολλές. Βοηθά στους μυϊκούς πόνους και τους ρευματισμούς. Για ν’ ανακουφιστείτε από το στραβολαίμιασμα μασήστε τα πράσινα φύλλα της.
Για ρευματικούς πόνους, ζεσταίνουμε σε στεγνό τηγάνι φρέσκια κοπανισμένη ρίγανη και την βάζουμε στο μέρος που πονάει. Έχει αντιμικροβιακή δράση, είναι σπασμολυτική, καταπολέμα την ατονία, το άσθμα και τη δυσμηνόρροια. Για να το φτιάξουμε βράζουμε λίγα λεπτά ένα κουταλάκι του γλυκού αποξηραμένη ρίγανη σε ένα μπρίκι νερό. Το σουρώνουμε και το πίνουμε ζεστό, αφού προσθέσουμε και λίγο μέλι.

Η ρίγανη στο μπαλκόνι μας!


Η καλλιέργεια της είναι πολύ εύκολη και δεν πρέπει να λείπει από κανένα μπαλκόνι και κήπο. Φτάνει σε ύψος τα 50 εκ. και ανθίζει από Μάιο μέχρι και Σεπτέμβριο με λευκά, ροζ ή μωβ ανθάκια. Είναι ανθεκτική στο κρύο αλλά αισθάνεται ακόμη καλύτερα σε ζεστά και ξηρά κλίματα. Θέλει πολύ ήλιο και έδαφος με καλή αποστράγγιση.
Δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις σε λίπασμα. Ποτίζουμε στο χώμα με λίγη ποσότητα νερού, ανάλογα με την εποχή και τις καιρικές συνθήκες. Προσοχή, να μη βρέχουμε τα φύλλα όταν ποτίζουμε! Πολλαπλασιάζεται με διαίρεση, παραφυάδες, καταβολάδες αλλά και σπόρο.

Συμβουλή! Βάλτε στη γλάστρα μαζί με το χώμα και λίγα χαλίκια.

rigani