Αρώνια

aronia berries

Επιστημονικό όνομα: Aronia melanocarpa Prunif.Nero – Prunif.Viking

Οικογένεια: Rosaceae

Κοινό όνομα: Αρώνια (black chokeberry)

Γενική Περιγραφή

Η Αρώνια η μελανόκαρπη (Aroniamelanocarpa), (BlackChokeberry) ανήκει στην οικογένεια των ροδοειδών (Rosaseae) και αποτελεί ένα πολύτιμο φαρμακευτικό είδος. Καλλιεργήθηκε εξαρχής στην Βορειοανατολική Αμερική και στον Νότιο Καναδά, σε ευρεία έκταση από ξηρές έως υγρές περιοχές. H συστηματική του καλλιέργεια ξεκίνησε στην Ευρώπη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο αφού πρώτα αναγνωρίστηκε η πολύτιμη φαρμακευτική και υγιεινή αξία των καρπών της. Η Αρώνια κατέχει τις πρώτες θέσεις στην Διεθνή κλίμακα των φαρμακευτικών φυτών.

aronia2

Ευεργετικές Ιδιότητες

Μειώνει την αρτηριακή πίεση, 50 ml χυμού Αρώνιας 3 φορές τη μέρα (κλινικές μελέτες).

Μειώνει την πιθανότητα εμφράγματος και προστατεύει από καρδιοαγγειακά προβλήματα.

 Μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου.

Βοηθά τους διαβητικούς να διατηρούν υπό έλεγχο το επίπεδο σακχάρου στο αίμα.

Ισχυρή πηγή αντιοξειδωτικών.

Χαλαρώνει τους μύες μετά από κοπιαστικές εργασίες.

Έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Καταπολέμα βακτήρια που προκαλούν γρίπη.

 Ενισχύει τη μνήμη.

Ανακουφίζει από την βρογχίτιδα.

Μορφολογία

 Η Αρώνια είναι ένας πολυετής φυλλοβόλος θάμνος με ξυλώδη ιστό ύψους 1-3 μέτρων που αναπτύσσει ευρύ ριζικό σύστημα και έχει μικρές απαιτήσεις σαν καλλιέργεια. Είναι ανθεκτικός σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες (<-25ºC), με αποτέλεσμα να μπορεί να καλλιεργηθεί σε όλες τις περιοχές της Ελλάδα αλλά και στις πολύ θερμές περιοχές με συχνούς καύσωνες (>42ºC). Η ταχύτητα ανάπτυξης των φυτών είναι αργή 30-40εκ. ανά έτος και η διάρκεια ζωής του είναι μεγάλη (έως 100 έτη). Οι ρίζες του εκτός από την κεντρική πασσαλόριζα είναι επιφανειακές και λεπτές ενώ αναπτύσσει παραφυάδες και μεταφυτεύεται εύκολα.
Τα φύλλα του είναι ελλειπτικά με 2-6 εκ. μήκος και 1-4 εκ. πλάτος. Το χρώμα των φύλλων τη θερινή περίοδο είναι από ανοικτό έως σκούρο πράσινο και το φθινόπωρο αλλάζει σε διάφορα χρώματα. Η ανθοφορία του γίνεται τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, όπου τα άνθη είναι άσπρα και φύονται σε μικρές ταξιανθίες. Ο καρπός είναι μικρός στρογγυλός, απαλός μαύρος στην αρχή και εντελώς μαύρος όταν ωριμάζει. Σε μερικές χώρες, όπως και στην Ελλάδα η ωρίμανση του καρπού επιτυγχάνεται νωρίτερα και συγκεκριμένα από τον Αύγουστο έως τον Σεπτέμβριο.

Η εμφάνιση της Αρώνιας στην διεθνή αγορά

Η πρώτη καλλιέργεια στην Ελλάδα

 Έγινε πριν από 3 χρόνια (με φυτά ποικιλίας Ν.Βουλγαρίας, ηλικίας 3 ετών) στην περιοχή των Σερρών (Λίμνη Κερκίνης). Η καλλιεργούμενη έκταση ήταν 4στρ.160φυτά / στρέμμα, συνολικά 160×4=640 φυτά. Ως καλλιέργεια βιολογική δεν έγινε χρήση φυτοφαρμάκων και χημικών λιπασμάτων.
Η Αρώνια όπως προαναφέρθηκε εισήχθη από την Αμερική στην Ανατολική Ευρώπη, πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και η πρώτη χρήση της ήταν ως καλλωπιστικό φυτό. Στην μετέπειτα χρονική περίοδο χρησιμοποιήθηκε ως φαρμακευτικό φυτό από τις χώρες της Σοβιετικής ένωσης. Από το 1974, 54.000 στρέμματα φυτεύτηκαν στην Ανατολική Ευρώπη από τα οποία τα 40.000 στρέμματα βρίσκονταν σε περιοχές με ψυχρό κλίμα (Σιβηρία). Η παραγωγή τους προορίζονταν για την δημιουργία χυμού και φαρμακευτικών σκευασμάτων αφού εξαρχής ήταν γνωστό ότι οι καρποί της Αρώνιας είναι πλούσιοι σε ουσίες όπως οι ανθοκυανίνες, οι φαινόλες, οι κατεχίνες οι φλανοβόλες κ.α. Ωστόσο η Αρώνια όσο άγνωστη είναι στην Ελλάδα, τόσο διάσημη είναι στη Ρωσία, τη Τσεχία, τη Λιθουανία, αλλά και τη Πολωνία, όπου καλλιεργούνται χιλιάδες στρέμματα.

Η οικονομική σημασία

 Η οικονομική σημασία της Αρώνιας είναι μεγάλη διότι το κόστος της καλλιέργειας είναι πολύ χαμηλό και αποδίδει εισόδημα στο τρίτο έτος. Η καλλιέργεια είναι κατά κανόνα βιολογική και επομένως το κόστος φυτοπροστασίας είναι μηδενικό.

Καλλιεργητικές τεχνικές

Πριν τη φύτευση συνίσταται να ενσωματωθούν στο έδαφος της καλλιέργειας θρεπτικά στοιχεία με βιολογική μέθοδο. Ο εμπλουτισμός του εδάφους επιτυγχάνεται με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων συμβατών με τη βιολογική γεωργία. Για την εγκατάσταση της φυτείας όπως σε όλες τις θαμνώδεις καλλιέργειες αναμοχλεύεται το έδαφος με φρέζα και στη συνέχεια διανοίγονται οπές βάθους 50 εκ.(σε 3ετή) φυτά ανάλογα με την απόσταση φύτευσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι προτιμότερο να τοποθετούνται φυτά 1ετή για να ακολουθείται η φυσική λειτουργία του φυτού ενώ με τα 3ετή φυτά επιβραδύνεται και επηρεάζεται η ανάπτυξη, η παραγωγή και η ποιότητα. H φύτευση είναι γραμμική και οι αποστάσεις φύτευσης ανά στρέμμα είναι 4,00μ x 2,50 – 3,00μ δηλαδή 100-120 φυτά. Η φύτευση γίνεται το Φθινόπωρο και στις αρχές της Άνοιξης. Οι απαιτήσεις της Αρώνιας σε εδαφικούς και κλιματικούς παράγοντες δεν είναι μεγάλες. Μπορεί να καλλιεργηθεί ευρύτατα σε διάφορα κλίματα (υγρά-ξηρά) και σε εδάφη, ελαφρά και τυρφώδη με την προϋπόθεση ότι τα εδάφη πρέπει να στραγγίζουν καλά. Απαιτεί ηλιοφάνεια αλλά μπορεί να ευδοκιμήσει και σε υπό σκιά περιβάλλοντα. Η Αρώνια είναι ανθεκτική στους παγετούς (-25οC) και θέλει λίγη προσοχή στις πολύ υψηλές θερμοκρασίες (καύσωνες +45 οC). Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην άρδευση τα πρώτα τρία έτη μετά ειδικά τη περίοδο φύτευσης, ανθοφορίας και οπωσδήποτε πριν τη συγκομιδή. Σε συνθήκες με υψόμετρο πάνω από 300μ, ποτίζουμε με κατάκλυση 3 φορές κατά τη διάρκεια του έτους. Το νερό που χρειάζεται η Αρώνια ετησίως είναι 25 λίτρα. Απαιτεί ελάχιστο κλάδεμα ώστε το φυτό να αναπτύσσεται σε φωτεινότερες συνθήκες, να υπάρχει ο σωστός αερισμός για να ωριμάζει καλύτερα και να ανανεώνεται η κόμη. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και πάσσαλοι για τη στήριξη των φυτών.

Λίπανση δεν χρειάζεται γιατί είναι κατά κανόνα βιολογική καλλιέργεια αλλά συνίσταται για την ποιότητα και αύξηση της παραγωγής ο εμπλουτισμός, με οργανική ουσία (ζεόλιθος, μυκόρριζες, μικροοργανισμοί) που βελτιώνει τη δομή και τη σύσταση του εδάφους. Από εχθρούς και ασθένειες αυτό που προσβάλλει την Αρώνια σε ορισμένες καλλιέργειες κατά την περίοδο της ανθοφορίας του φυτού είναι το σκαθάρι ¨tropinota hirta¨. Η πρόληψη με προσθήκη ζεόλιθου στην καλλιέργεια είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης. Η Αρώνια σύμφωνα με τη διεθνής βιβλιογραφία δείχνει να έχει μεγάλη αντοχή σε φυσικούς εχθρούς.

skathari

Συγκομιδή και επεξεργασία

 Η συγκομιδή των καρπών της Αρώνιας στην Ελλάδα γίνεται από τον Αύγουστο έως τα μέσα Σεπτεμβρίου χειρωνακτικά και μηχανικά σε μεγάλες καλλιέργειες. Η ωρίμανση του καρπού διαρκεί 2-4 εβδομάδες και μόλις μετρηθούν τα σάκχαρα του καρπού και είναι αποδεκτή η ποσότητα ξεκινάει η συγκομιδή του. Σε χρονικό διάστημα μίας περίπου εβδομάδας ο καρπός της Αρώνιας πρέπει να συλλεχθεί γιατί ωριμάζει γρήγορα. Χειρονακτικά ένα άτομο συλλέγει περίπου 80 με 90 κιλά καρπούς την ημέρα. Οι καρποί για πώληση διατηρούνται νωποί σε ψυγεία (2ºC) έως τρείς μήνες ή διατηρούνται σε καταψύκτες για μεγάλα χρονικά διαστήματα και πωλούνται ως κατεψυγμένοι. Επίσης οι καρποί αφού αποξηραθούν, μπορούν να πωληθούν σε μορφή σταφίδας ή να μεταποιηθούν σε εμπορεύσιμα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και οικονομικής σημασίας όπως μαρμελάδες, χυμοί, σιρόπι και κρασί. Αξιόλογο οικονομικό όφελος προκύπτει με τη μετατροπή των εκχυλισμάτων των καρπών Αρώνιας σε φαρμακευτικές ουσίες για την καταπολέμηση πολλών ασθενειών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο θρυλικός κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν που χρησιμοποίησε σκευάσματα της Αρώνιας για την προστασία από την κοσμική και ραδιενεργό ακτινοβολία του σύμπαντος.

Χρήσεις – Προϊόντα

 Η Αρώνια λόγω των πολύτιμων ουσιών (πηκτίνη) που περιέχει αποτελεί ένα πολύ εύγευστο και βρώσιμο καρπό .Χρησιμοποιείται σε μαρμελάδες, χυμούς, λικέρ και κρασί. Ο καρπός της χρησιμοποιείται στην φαρμακοβιομηχανία διότι περιέχει Βιταμίνη C σε πολύ υψηλά επίπεδα (15-30mg στα 100gr) καθώς και μια πληθώρα βιταμινών Α,Β1,Β2,Β3,Β6,Β9,Ε,Κ,P. Έχει αποδειχθεί ότι ο καρπός της προστατεύει από την ραδιενέργεια και την ακτινοβολία και ότι αίρει την τοξικότητα του ήπατος και των νεύρων από τη συσσώρευση καδμίου. Θεωρείται είδος πολύτιμο για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε ζωτικές πολυφαινόλες (5 φορές περισσότερο από τα σταφύλια). Έχει ισχυρά αντιοξειδωτικά που περιέχουν ισταμίνες, σεροτονίνες, πολυφαινόλες και χρησιμοποιείται για την πρόληψη των καρδιοπαθειών, την παραγωγή καλής χοληστερόλης, για την καταπολέμηση του διαβήτη, των ιών και των μικροβίων. Επίσης ενδείκνυται για την υπέρταση συμβάλλοντας στην κανονική διαπερατότητα και ελαστικότητα των τοιχωμάτων των αιμοφόρων αγγείων, τη μειώση της χοληστερίνης, την καταπολέμηση των φλεγμονών του ουροποιητικού συστήματος ενώ έχει αντιγηραντικές ιδιότητες και βοηθάει πολύ στη βελτίωση της μνήμης. Στη Ρωσία η Αρώνια χρησιμοποιείται σαν διουρητικό φάρμακο, επειδή αυξάνει την έκκριση της ουρίνης, αλλά και σαν φάρμακο για την μείωση της υπέρτασης όπως επίσης και στην δερματολογία. Επίσης περιέχει ουσίες που θεωρούνται αντικαρκινικές ειδικά για τον καρκίνο του εντέρου. Στη Γερμανία συστήνεται από πολλούς ερευνητές η κατανάλωση της Αρώνιας για λόγους πρόληψης διαφόρων ασθενειών. Στα φαρμακεία πωλούνται διάφορα σκευάσματα της Αρώνιας, όπως κάψουλες, σταγόνες, κλπ. Ο χυμός και οι καρποί της Αρώνιας, ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού και αυξάνουν την όρεξη.

aronia_berries1

Αποξηραμένοι Καρποί Αρώνιας

Dried_Chokeberry_Black_Aronia_whole_and_powder

Πούδρα Αρώνιας

Η Αρώνια στην Διεθνή Αγορά

Η απόδοση σε καρπούς κατά μέσο όρο κυμαίνετε στα 10 κιλά ανά φυτό, δηλαδή στα 1.200 κιλά το στρέμμα. Η πρώτη παραγωγή επιτυγχάνεται από το 2ο με 3ο έτος και έως το 5ο έτος μπορεί να αποδώσει έως και 15 κιλά ανά θάμνο. Το κέρδος του παραγωγού κυμαίνεται από 1.000€ – 1.300€ το στρέμμα ανάλογα με την περιεκτικότητα σακχάρων του καρπού. Η Αρώνια από τον Νοέμβριο του 2011 έχει αναγνωριστεί από το ΥΠ.Α.Α.Τ. (Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων) ως φαρμακευτικό φυτό και ως καινοτόμος καλλιέργεια ενώ στη διεθνή κλίμακα φυτών (με τιμές από 5 έως 1) βρίσκεται ήδη στην πρώτη θέση. Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης η Αρώνια στην Ελλάδα μπορεί να αποδώσει μεγάλη παραγωγή και καλής ποιότητας καρπό. Είναι φυτό που χρησιμοποιήται ως φαρμακευτικό αλλά και ως φυτό στη βιομηχανία τροφίμων. Η Αρώνια εντάσσεται στους μικρούς καρπούς (Goji Berry, Μύρτιλο), οι οποίοι μπορούν να αναπτυχθούν με επιτυχία και να αποτελέσουν ένα νέο κλάδο στην ελληνικής γεωργία. Οι μικροί καρποί λόγω της μεγάλης φαρμακευτικής και θρεπτικής τους σημασίας απευθύνονται σε πολλών ειδών μεταποιητικές επιχειρήσεις και αποτελούν μία εναλλακτική οικονομική λύση για το μέλλον.