Βατόμουρο

vatomouro

Επιστημονικό όνομα: Rubus fruticosus

Οικογένεια: Agavaceae

Κοινό όνομα: Βατόμουρο

Γενική Περιγραφή

Βατόμουρο είναι το βρώσιμο φρούτο που παράγεται από οποιοδήποτε είδος των φυτών του γένους Rubus της οικογενείας των Ροδοειδών. Σε εξειδικευμένα βιβλία η γνωστή βατομουριά αναφέρεται ως Βάτος ο θαμνώδης. Περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη και υβρίδια, χαμηλών, συνήθως αγκαθωτών θάμνων, με ευρεία εξάπλωση σε όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στις βόρειες περιοχές. Καλλιεργείται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες για τον εύγευστο καρπό του που κονσερβοποιείται, αλλά και χρησιμοποιείται για την παρασκευή μαρμελάδας και αρωματικού λικέρ. Στην Ελλάδα τα βατόμουρα μπορούν να καλλιεργηθούν σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές, όπου άλλες καλλιέργειες δεν ευδοκιμούν. Στα πλεονεκτήματά του περιλαμβάνεται το γεγονός ότι απαιτεί μικρή καλλιεργητική φροντίδα, έχει δε τη δυνατότητα να προσαρμόζεται πολύ καλά στις πιο ακραίες καιρικές συνθήκες χαμηλών θερμοκρασιών και μπορεί να φυτευτεί ακόμη και σε άγονα εδάφη, με την προϋπόθεση της δυνατότητας άρδευσης.

Ευεργετικές ιδιότητες

Τα βατόμουρα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικές ουσίες όπως είναι οι βιταμίνες Α, C, Ε και β-καροτίνη, αλλά επίσης και σε ανόργανα άλατα όπως είναι το κάλιο, το μαγνήσιο, ο φωσφόρος, το μαγγάνιο κ.ά., ενώ σημαντική είναι η περιεκτικότητά του σε φυτικές ίνες. Αντίθετα, δεν έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες και θερμίδες, με αποτέλεσμα να θεωρούνται από διαιτητικής απόψεως πολύ ωφέλιμα στον ανθρώπινο οργανισμό. Τα οφέλη του καρπού είναι η αντιοξειδωτική και η αντιγηραντική του δράση, η πρόληψη καρκίνου, η εύρυθμη καρδιακή και εγκεφαλική λειτουργία, η υγεία της όρασης και του ουροποιητικού συστήματος.

Διατροφική Αξία Κόκκινου Βατόμουρου

maurovato

Ευεργετικές ιδιότητες Κόκκινου Βατόμουρου

Έχει αντικαρκινικές και αντιγηραντικές ιδιότητες.

Βοηθά στη διατήρηση του σωματικού βάρους.

Βοηθά το σώμα να ανανεώνει τα κύτταρά του.

Έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες.

kokkinovat

Διατροφική Αξία Μαύρου Βατόμουρου

maurovato

Ευεργετικές ιδιότητες Μαύρου Βατόμουρου

Χρησιμοποιείται κατά της αναιμίας και της διάρροιας.

Χρησιμοποιείται ως αιμοστατικό.

Καταπολεμά τον πονόλαιμο.

Το μαύρο βατόμουρο σε τσάι βελτιώνει τη λειτουργία των αδένων και συντελεί στη διατήρηση του κανονικού βάρους του σώματος.

Προστατεύει τα μάτια.

mauro 2

Ποικιλίες

Κάθε ποικιλία βατόμουρου έχει διαφορετικά μορφολογικά χαρακτηριστικά που επηρεάζουν το τελικό καρπό. Ακολούθως παρουσιάζονται ορισμένες ποικιλίες όπως:

1. Navaho – Μαύρο Βατόμουρο

navaho

Ορθόκλαδη ποικιλία, χωρίς αγκάθια που συγκομίζεται στο τέλος του καλοκαιριού. Είναι γευστικός, ζουμερός και μεγάλου μεγέθους καρπός. Η ποικιλία είναι ανθεκτική και με μεγάλη παραγωγή. Η συγκομιδή διαρκεί για ένα μήνα.

2. Hull Thornless – Κόκκινο Βατόμουρο

Hull Thornless

Eίναι πρώιμη ημι-ορθόκλαδη ποικιλία το στέλεχος δεν έχει αγκάθια και οι καρποί είναι γλυκοί, σχετικά μεγάλοι και τραγανοί με μέση παραγωγή. Παρουσιάζουν ευαισθησία στην έντονη ηλιακή ακτινοβολία
Μικρό μέρος των καρπών πηγαίνει για νωπή κατανάλωση. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής καταψύχεται ή μεταποιείται. Οι καρποί που καταψύχονται στη συνέχεια χρησιμοποιούνται στη ζαχαροπλαστική, στην παρασκευή παγωτού, πίτας, ως προσθετικά σε γιαούρτι, μαρμελάδες, σιρόπια, στην παρασκευή ποτών, φυσικών χρωμάτων και αρωμάτων.

Καλλιεργητικές τεχνικές

Είναι πολυετής θάμνος και αναρριχώμενο φυλλοβόλο φυτό. Ανανεώνεται με παραφυάδες (κληματίδες) κάθε χρόνο και μπαίνει σε πλήρη ανθοφορία το 2ο έτος. Η φύτευση γίνεται κατά γραμμές οι οποίες αναπτύσσονται υπό στήριξη (βέργες – σύρματα). Το βατόμουρο προσαρμόζεται σε ποικιλία εδαφών. Άριστο εύρος PH για την καλλιέργεια βατόμουρου είναι από 6 – 6,5. Η άρδευση που ενδείκνυται είναι 1-2 φορές την εβδομάδα στη διάρκεια ζεστών και ξηρών περιόδων. Η λίπανση που χρειάζονται τα νέα φυτά είναι 100gr οργανικής ουσίας, κάθε 8-10 εβδομάδες από τις αρχές της άνοιξης ως τα τέλη φθινοπώρου. Τα ανεπτυγμένα φυτά πρέπει να λιπαίνονται με 250gr της ίδιας οργανικής ουσίας μια φορά στην αρχή της άνοιξης και 2 ακόμη φορές κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Τα βατόμουρα τα συναντάμε σε δασώδεις κυρίως περιοχές, φράκτες, θαμνότοπους, στις όχθες των ρυακιών ακόμα και στις άκρες των δρόμων. Βγάζουν άφθονες παραφυάδες οι οποίες σχηματίζουν μεγάλου μήκους και ευλύγιστους τοξοειδείς βλαστούς με ισχυρά αγκάθια. Έχουν βαθυπράσινα σύνθετα φύλλα με 3-5 οδοντωτά
φυλλάρια.

Τα άνθη έχουν υπόλευκα πέταλα, οι καρποί τους είναι εδώδιμοι, χυμώδεις και εύγευστοι, στην αρχή πράσινοι, έπειτα κοκκινόξανθοι και τελικά μαύροι και γυαλιστεροί. Είναι ανθεκτικά φυτά και αντέχουν στις παγωνιές.
Η εγκατάσταση της φυτείας γίνεται την άνοιξη με φυτά ύψους 30-45 εκατοστών, σε αποστάσεις 1,5-3,0 μέτρα επί της γραμμής φύτευσης και 3,0 μέτρα ανάμεσα στις γραμμές. Η απόσταση αυτή μπορεί να φθάσει τα 4 μέτρα σε περίπτωση μηχανικής συγκομιδής. Υπολογίζεται ότι αριθμός των φυτών που φυτεύονται ανά στρέμμα ανέρχεται σε 200-220 φυτά. Πριν από τη φύτευση εφαρμόζεται στο έδαφος η κατάλληλη για την καλλιέργεια λίπανση, όπως και η ενσωμάτωση μιας ποσότητας οργανικής ουσίας. Ένας περιοριστικός παράγοντας στην ανάπτυξη και επέκταση της καλλιέργειάς του είναι ότι οι καρποί του δεν μπορούν να διατηρηθούν σε θερμοκρασίες δωματίου περισσότερο από 24 ώρες. Μετά τη συγκομιδή τους πρέπει να προψύχονται στους 5 ºC και να συντηρούνται για λίγες ημέρες στους 0  ºC, η δε μεταφορά τους πρέπει να γίνεται στους 0  ºC και σε ελεγχόμενη ατμόσφαιρα με υψηλή περιεκτικότητα σε διοξείδιο του άνθρακα.

u99

Συγκομιδή

Η συγκομιδή γίνεται όταν το χρώμα του αλλάξει από κόκκινο σε μωβ. Στην αρχή ωριμάζουν μόνο ορισμένα βατόμουρα. Απαιτείται ανανέωση των θάμνων κόβοντας τους χαμηλά αμέσως μετά τη συγκομιδή. Ως το φθινόπωρο το φυτό θα έχει παραγάγει νέα καρποφόρα πρέμνα που θα φέρουν την παραγωγή της νέας χρονιάς. Το φυτό έχει παραγωγική ζωή 12-13 χρόνια, ξεκινώντας από το δεύτερο έτος.

Στρεμματική Απόδοση

Η μέση απόδοση μίας φυτείας είναι 500-1.000 κιλά ανά στρέμμα, ενώ με βέλτιστες καλλιεργητικές τεχνικές μπορεί να φτάσει τα 2.000-3.000 κιλά/στρέμμα. Η ωρίμανση του καρπού διαρκεί 35-45 ημέρες. Τα φρέσκα βατόμουρα είναι τα φρούτα με τις μεγαλύτερες προοπτικές ανάπτυξης στην Ευρώπη, καθώς οι πωλήσεις τους αυξάνονται με σταθερούς ρυθμούς.

Προοπτικές

Μπορεί οι προοπτικές εξαγωγής αυτών των προϊόντων να είναι για την ώρα περιορισμένες, ωστόσο η καλλιέργεια μπορεί να καταλάβει μια θέση στην ελληνική δενδροκομία, για την κάλυψη των αναγκών της εσωτερικής αγοράς με τη δυνατότητα μελλοντικών εξαγωγών. Εξάλλου ο μεγαλύτερος όγκος της παραγωγής αυτών, οδηγείται στη βιομηχανία και μεταποιείται σε πάρα πολλά και ακριβά προϊόντα, όπως χυμούς, σιρόπια, γλυκά, παγωτά, μαρμελάδες, βελτιωτικά γεύσης, αρώματα κ.λ.π., ενώ ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής καταψύχεται για τους ίδιους σκοπούς.