Κράνο

krano

Επιστημονικό όνομα: Cornus Cornales

Οικογένεια: Cornaceae

Κοινό όνομα: Κράνο

Γενικά

Το δέντρο είναι γνωστό από την εποχή του Ομήρου με το όνομα «κράνεια», και μάλιστα αναφέρεται στην «Ιλιάδα» (Π, 767). Ο Όμηρος αναφέρει ότι η φοβερή Κίρκη παρέθεσε στον Οδυσσέα και στην παρέα του για τροφή «καρπόν κρανείας και άκυλλον βάλανον», κράνα, δηλαδή, και πουρναρίσια βαλανίδια.
Σύμφωνα με τον Θεόφραστο, το ξύλο της κρανιάς ήταν τόσο σκληρό όσο και το κόκκαλο και το χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν κυνηγητικές λόγχες, πολεμικά ακόντια, τόξα και μπαστούνια. Σύμφωνα με τον Παυσανία, οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαξαν τον Δούρειο Ίππο με ξυλεία κρανιάς από το ιερό δάσος του Απόλλωνα. Από το ίδιο ξύλο φτιάχνονταν και τα μακεδονικά δόρατα, οι γνωστές «σάρισες». Ήδη από την αρχαιότητα χρησιμοποιούνταν οι καρποί της κρανιάς και για φαρμακευτικούς σκοπούς.
Είναι το πιο σημαντικό είδος από τα 50 πλέον είδη που υπάρχουν στην οικογένεια Cornaceae (Hordin and Murrell 1998).
Είναι αυτοφυές δένδρο, γνωστό από τα παλιά χρόνια για τους λαμπερούς κατακόκκινους καρπούς του για φαρμακευτική χρήση καθώς και για να καταναλωθούν φρέσκοι ή ακόμη και για την παρασκευή μαρμελάδας και ποτών.

Ευεργετικές ιδιότητες

Το κράνο περιέχει υψηλό επίπεδο φλαβονοειδών και ανθοκυάνης κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και ωρίμανσης του καρπού (ΕΘΙΑΓΕ), περιέχει βιταμίνη C και είναι πλούσιο σε Καροτίνη, Πηκτίνη και Τανίνη.
Σε άλλες εργαστηριακές αναλύσεις βρέθηκε υψηλή περιεκτικότητα σε Σίδηρο (Fe).
Το κράνο περιέχει φλαβανοειδή, ανθοκυανίνες και φενιλοπροπανοειδείς ενώσεις, γενικώς έντονα αντιοξειδωτικά φαινολικά παράγωγα. Λόγω των εμπεριεχομένων τανινών έχει επίσης στυπτικές ιδιότητες και εξαιτίας των εμπεριεχομένων πυκτινών είναι ρυθμιστικό των κινήσεων του εντέρου. Η στυπτικότητα του καρπού ήταν πολύ γνωστή από την αρχαιότητα.

krano

Ευεργετικές Ιδιότητες

Περιέχει φλαβανοειδή, ανθοκυανίνες, έντονα αντιοξειδωτικά και φαινολικά παράγωγα.

Έχει στυπτικές ιδιότητες και είναι ρυθμιστικό των κινήσεων του εντέρου.

Χρησιμοποιείται για καρδιακές παθήσεις, πόνους κοιλιάς, πόνους περιόδου, στομαχικές κι εντερικές διαταραχές , ως χωνευτικό ,κατά της διάρροιας , στην περίοδο της εγκυμοσύνης, ως τονωτικό τις ώρες εργασίας και μετά από αθλητικές δραστηριότητες.

Καλλιεργητικές τεχνικές

Είναι ανθεκτική ως καλλιέργεια, ευδοκιμεί σχεδόν σε όλα τα είδη των εδαφών και σε όλες τις θερμοκρασίες, ακόμα και σε εξαιρετικά χαμηλές, ενώ δεν χρειάζεται επίπονη εργασία και σπάνια κλαδεύεται. Το ph που ευδοκιμεί άριστα είναι 6-6,9. Η άρδευση γίνεται κάθε 10-15 ημέρες κατά τη θερινή, άνομβρη περίοδο. Δεν χρησιμοποιούνται φυτοφάρμακα, είναι βιολογική καλλιέργεια. Η κρανιά είναι κατάλληλη για ημιορεινές και ορεινές περιοχές, η εκμετάλλευση αυτών των εκτάσεων είναι δυνατή μόνο με καλλιέργειες που δεν είναι ιδιαίτερα απαιτητικές. Έτσι, είναι δυνατόν να αναπτυχθούν στους οριακής απόδοσης μικρούς αγρούς, που συνήθως συναντώνται στην ορεινή και ημιορεινή Ελλάδα. Για τον λόγο αυτό, θεωρείται πολλά υποσχόμενη καλλιέργεια για την υψομετρική ζώνη μεταξύ 300 και 800 μέτρων, ενώ μπορεί να καλλιεργηθεί και σε εγκαταλειμμένα χωράφια.
Η φύτευση γίνεται τέλη Οκτωβρίου, σε χαμηλά υψόμετρα, ή στις αρχές Μαρτίου, σε μεγαλύτερα υψόμετρα, με πιο χαμηλές θερμοκρασίες (60-85 δενδρύλλια/στρέμμα). Ανθίζει τον χειμώνα (Ιανουάριο-Φεβρουάριο), ενώ οι καρποί ωριμάζουν στα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου. Πολλαπλασιάζεται με σπόρους, μοσχεύματα και παραφυάδες. Η καρποφορία αρχίζει μετά το 3ο έτος και σε πλήρη παραγωγή μπορεί να φτάσει έως 1 τόνο ανά στρέμμα. Η συγκομιδή γίνεται με άπλωμα διχτύων και δόνηση των κλαδιών.

Είναι ο πιο εντυπωσιακός κιτρινανθής θάμνος τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο.
Αν και είναι φυτό της εύκρατης ζώνης, έχει βρεθεί ότι κλώνοι της Κρανιάς ήταν ανθεκτικοί στο κρύο σε τουλάχιστον -30ºC τον Ιανουάριο. Στη χώρα μας συναντάται κυρίως στη βόρεια Ελλάδα, ως θάμνος ή ως δέντρο 5-12 μέτρων. Έχει σκούρους καφέ βραχίονες και πράσινα φύλλα, που γίνονται κίτρινα το φθινόπωρο και πέφτουν τον χειμώνα (φυλλοβόλο). Ειδικότερα τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο, έχει κίτρινα άνθη σε γυμνά κλαδιά και κόκκινους εδώδιμους καρπούς, με σαρκώδες περίβλημα, που φτάνουν σε μήκος τα 1,5-2 εκ. και ωριμάζουν από τον Αύγουστο έως τον Σεπτέμβριο, τα γνωστά «κράνα».

Ποικιλίες:

Jolico: παράγει νόστιμους γλυκούς και μεγάλους καρπούς.

Pioneer: φημίζεται για τους εύχυμους, γλυκούς και αρωματικούς καρπούς της, που φτάνουν σε μέγεθος τα 35 χιλιοστά.