Φραγκοστάφυλο

both

Επιστημονικό όνομα: Rubus Idaeus

Οικογένεια: Caprifoliaceae

Κοινό όνομα: Φραγκοστάφυλο

Γενική Περιγραφή

Το Φραγκοστάφυλο, γένους Ribes (Ριβήσιο) είναι μικρός θυσανώδης πολυετής καρποφόρος θάμνος χωρίς αγκάθια, που μπορεί να φθάσει σε ύψος το 1,5 – 1,80 μ.

Καλλιεργείται εύκολα, είναι ανθεκτικό στο κρύο, ευδοκιμεί σε υγρά και δροσερά κλίματα και σε όλα τα εδάφη εκτός των πολύ υγρών και μπορεί να φυτευτεί ακόμη και σε άγονα εδάφη, υπό την προϋπόθεση βέβαια της ύπαρξης αρδευτικού συστήματος. Οι τιμές του ph για άριστη απόδοση είναι 6-6,9. Είναι αυτογόνιμο φυτό και έτσι μπορούμε να έχουμε παραγωγή από ένα θάμνο μόνο. Το φυτό αυτό δηλαδή είναι πολύ ανθεκτικό στις αντιξοότητες του κλίματος μπορεί να αναπτυχθεί σε θερμοκρασίες έως -30 ºC και ανέχεται θερμοκρασίες μέχρι -35ο C, αλλά επειδή έχει πρώιμη άνθηση είναι πολύ ευαίσθητο στους παγετούς της άνοιξης. Μπορεί να ποτίζεται είτε με εναέριο τρόπο είτε με στάγδην άρδευση. Ανάλογα με το είδος απαιτείται διαφορετικό διάστημα χαμηλών θερμοκρασιών, προκειμένου να διακοπεί ο λήθαργος και να ανθίσει το φυτό και αυτό συμβαίνει από το δεύτερο έτος και μετά.

Καλλιεργητικές τεχνικές φραγκοστάφυλου

Η καλλιέργεια φραγκοστάφυλου υπόσχεται ένα ικανοποιητικό εισόδημα, παρουσιάζει όμως ευαισθησία στους καρπούς. Η εγκατάσταση της φυτείας γίνεται την άνοιξη φυτεύοντας φυτά ύψους 30-45 εκατοστών, σε αποστάσεις 1,5 – 3 μέτρα επί της γραμμής φύτευσης και 3 μέτρα ανάμεσα στις γραμμές (133 φυτά ανά στρέμμα). Η απόσταση αυτή αυξάνεται σε περίπτωση μηχανικής συγκομιδής. Πριν από τη φύτευση εφαρμόζεται στο έδαφος η κατάλληλη για την καλλιέργεια λίπανση.

Αν και το φραγκοσταφυλο είναι ένα φυτό που αντέχει την παρατεταμένη ξηρασία, στις εμπορικές ποικιλίες η άρδευση κρίνεται απαραίτητη ιδιαίτερα κατά το πρώτο έτος εγκατάστασης της φυτείας και κατόπιν στις περιόδους αύξησής τους. Το φυτό έχει παραγωγική ζωή 12-13 χρόνια, ξεκινώντας όπως αναφέρθηκε από το δεύτερο έτος.

Η τιμή του καρπού στο εμπόριο καθορίζεται από το χρώμα, το μέγεθος, τη σκληρότητα του, ενώ εαν πρόκειται για χυμό καθορίζεται απο το ph κ.α. Το φραγκοστάφυλο καλλιεργείται κυρίως στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, με τη Βρετανία, τη Γαλλία και την Πολωνία στις πρώτες θέσεις.

Συγκομιδή

Η συγκομιδή του γίνεται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες Ιούνιο-Αύγουστο, αφού πάρουν χρώμα οι καρποί, που ανάλογα την ποικιλία μπορεί να είναι: πρασινωποί, κίτρινοι, κοκκινωποί ή μαύροι (ποικιλία nigra) χωρίς κουκούτσι και χνούδι.

Στρεμματική Απόδοση

Η μέση απόδοση μιας φυτείας είναι 500 – 1.000 κιλά ανά στρέμμα και η τιμή κυμαίνεται γύρω στα 3-4 ευρώ το κιλό. Η παραγωγή αυξάνεται τον τέταρτο χρόνο και παραμένει σταθερή για περίπου 6 χρόνια.

Το μαύρο φραγκοστάφυλο

mauro-frago

Το μαύρο φραγκοστάφυλο είναι η μεγαλύτερη πηγή βιταμίνης C (έως 182mg ανά 100g φρούτων) και σε μικρότερο βαθμό, βιταμίνης B, P,Ε, προβιταμίνης Α, καλίου και σιδήρου. Εκτός από βιταμίνες, είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε φυτικές ίνες, περιέχοντας πάνω από 5,5 γρ. ανά 100 γραμμάρια. Εκτός από τα παραπάνω, τα φραγκοστάφυλα είναι πλούσια σε πολυφαινόλες, φυτικές ουσίες γνωστές για την αντιοξειδωτική τους δράση, καθώς έχουν την ιδιότητα να συλλαμβάνουν τις ελεύθερες ρίζες που βλάπτουν τους ιστούς του σώματος. Η κατανάλωση του καρπού εμποδίζει το σχηματισμό τοξικών ουσιών στο σώμα, που προκαλούν γονιδιακές μεταλλάξεις, που οδηγούν σε καρκίνο.

Ευεργετικές Ιδιότητες Μαύρου Φραγκοστάφυλου

Ανακουφίζει τα συμπτώματα της φαρυγγίτιδας και του χρόνιου βήχα.

Επιδρά θετικά ενάντια στον καρκίνο, τη γήρανση, τις φλεγμονές και τις νευρολογικές παθήσεις.

Βοηθά το σώμα να αναπτύξει ανοσία έναντι μολυσματικών παραγόντων.

Απομακρύνει τις ελεύθερες ρίζες από τον οργανισμό.

frago-2

Το Κόκκινο Φραγκοστάφυλλο

frago-5

Το κόκκινο φραγκοστάφυλο σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ποικιλίες παράγει καρπούς σε βλαστούς της τρέχουσας αλλά και της προηγούμενης χρονιάς. Ο καρπός είναι γευστικός και έχει μεγάλη παραγωγή. Ωριμάζει αρχές Ιουλίου.

Ευεργετικές Ιδιότητες Κόκκινου Φραγκοστάφυλου

Καταπολεμά τις ρευματικές παθήσεις.

Τονώνει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Το αφέψημα των φύλλων επιταχύνει την αποβολή των τοξινών και τη ρύθμιση της λειτουργίας των νεφρών.

Καταπολεμά τη διάρροια, την ηπατική δυσλειτουργία και την σωματική και ψυχική εξάντληση.

frago-4

Φραγκοστάφυλο σε γλάστρα και αγρό

Καλλιεργείστε τα φραγκοστάφυλα σε μέρος με αρκετή ηλιοφάνεια. Αν η περιοχή στην οποία θα γίνει η φύτευση έχει πολύ ζεστό καλοκαίρι, φυτέψτε τα σε μέρος που θα έχει ένα βαθμό σκίασης ή σε λόφο με βόρειο ή βορειοανατολικό προσανατολισμό. Τα φραγκοστάφυλλα προτιμούν τα δροσερά, υγρά και με καλή στράγγιση εδάφη. Αν τα εδάφη κατακρατούν νερό και δεν έχουν καλή στράγγιση είναι πολύ πιθανή η ανάπτυξη ασθενειών. Όταν τα φυτεύετε ανοίξτε ένα λάκκο διπλάσιο από την μπάλα χώματος της ρίζας. Σπάστε με το φτυάρι τα τοιχώματα του λάκκου για να έχουμε καλή στράγγιση. Σκεπάστε την τρύπα με χώμα και πατήστε ελαφριά.

Οι αποστάσεις μεταξύ των θάμνων πρέπει να είναι 1,5 μέτρο. Καλύψτε σε μια ακτίνα 50εκ του κορμού με φλοιό πεύκου. Λιπαίνετε κάθε άνοιξη με σύνθετο λίπασμα πλούσιο σε οργανική ουσία και ελεύθερο χλωρίου. Κλαδεύεται τα φραγκοστάφυλα νωρίς την άνοιξη, πριν ξεκινήσει η νέα βλάστηση. Ξεκινήστε το κλάδεμα την μία χρονιά μετά την φύτευση. Την πρώτη χρονιά αφήνετε 6-8 υγιή βλαστάρια. Την δεύτερη χρονιά αφήνετε 4-5 ενός έτους βλαστούς και 3-4 δύο ετών βλαστούς. Κάθε άνοιξη από εκεί και πέρα κλαδεύετε έτσι ώστε να αφήνετε 3-4 βλαστούς ενός έτους, 3-4 βλαστούς δύο ετών και 3-4 βλαστούς τριών ετών. Αφαιρέστε όλους τους παλαιούς βλαστού.

Ελιξίριο νεότητας, το φραγκοστάφυλο….

Το φραγκοστάφυλο είναι γνωστό για τις πολλές διατροφικές και φαρμακευτικές του χρήσεις, με πολύ υψηλή διατροφική αξία και πλήθος ευεργετικών ιδιοτήτων. Στη χώρα μας ως καρπός αρχίζει να γίνεται γνωστός τα τελευταία χρόνια, αλλά στο εξωτερικό επώνυμοι και ανώνυμοι το έχουν εντάξει στο φαγητό και στο ποτό τους, αφού αποτελεί μοναδική πηγή βιταμινών και ιχνοστοιχείων. Είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες, μεταλλικά άλατα και αντιοξειδωτικά στοιχεία, τα οποία συμβάλλουν αποτελεσματικά στην απώλεια κιλών και στην επιβράδυνση του γήρατος.

Η σημαντική θρεπτική αξία του φραγκοστάφυλου αυξάνεται ακόμη περισσότερο, καθώς, εκτός από βιταμίνες, είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε φυτικές ίνες. Περιέχει περισσότερα από 5,5 γραμμ. ανά 100 γραμμάρια καρπών. Τα άτομα που καταναλώνουν σε καθημερινή βάση τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες αποφεύγουν συνήθως τις υπερβολές κατά το γεύμα και δεν νιώθουν ξαφνική πείνα, η οποία θα τα ανάγκαζε να τσιμπολογούν συνεχώς λιπαρά σνακ και γλυκά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Παράλληλα, τα φραγκοστάφυλα είναι πλούσια σε πολυφαινόλες, φυτικές ουσίες γνωστές για την αντιοξειδωτική τους δράση. Οι ουσίες αυτές έχουν την ιδιότητα να συλλαμβάνουν τις ελεύθερες ρίζες που βλάπτουν τους ιστούς του σώματος.

Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science», οι φυτικές ίνες είναι μείζονος σημασίας τόσο για την καλή λειτουργία του εντέρου όσο και τη δημιουργία συναισθήματος κορεσμού στο στομάχι. Οι καρποί του φραγκοστάφυλου είναι γνωστοί και για την θεραπευτική τους αξία, αφού έχουν διουρητικές ιδιότητες και μας δίνουν αφεψήματα που ευνοούν τους διαβητικούς και τους νεφροπαθείς (γλυκοζοειδών και νεομυρτιλίνης). Ακόμη σιρόπια από βρασμένους καρπούς απαλύνουν τον βήχα των κρυολογημάτων και θεραπεύουν το συνάχι σχεδόν αμέσως.

Μια προκαταρκτική μελέτη από τη Νέα Ζηλανδία δείχνει ότι μια ουσία που περιέχεται στα μαύρα φραγκοστάφυλα ενδέχεται να είναι χρήσιμη στο αλλεργικό άσθμα, μειώνοντας τη φλεγμονή των πνευμόνων και διευκολύνοντας την αναπνοή των ασθενών.

 Παγκόσμια Παραγωγή

Η Ευρώπη μονοπωλεί στην παγκόσμια παραγωγή του φραγκοστάφυλου. Η κυριότερη χώρα παραγωγής είναι η Ρωσία με ετήσια παραγωγή 150.000 τόνων, που παράγονται σε μικρές κυρίως οικογενειακές γεωργικές επιχειρήσεις. Τα φραγκοστάφυλα καταναλώνονται σαν νωποί καρποί, χυμοί, μαρμελάδες, γλυκά κ.ά. Η Βρετανία είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή στην Ευρώπη. Η συστηματική καλλιέργεια φραγκοστάφυλου στη Βρετανία, ξεκίνησε κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου, όταν οι πηγές βιταμίνης C άρχισαν να σπανίζουν και οι κάτοικοι αναζητούσαν τροφές πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Στην Πολωνία, οι καλλιέργειες φραγκοστάφυλου τετραπλασιάστηκαν μέσα σε 20 χρόνια από 4.700 εκτάρια το 1961 σε 18.000 εκτάρια το 1982, ανεβάζοντας την παραγωγή από 20.000 τόνους σε 59.600 αντίστοιχα. Η Γαλλία, τρίτη μεγαλύτερη παραγωγός χώρα στην Ευρώπη το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της εξάγεται (κυρίως σε ασιατικές χώρες), ενώ ένα σημαντικό ποσοστό απορροφάται στην τοπική αγορά, ιδιαίτερα στην παραγωγή του λικέρ Creme de Cassis, που χρησιμοποιείται ευρέως στη χώρα. Οι χώρες αυτές βλέπουν τις εξαγωγές τους να αυξάνονται αλματωδώς τα τελευταία χρόνια, καθώς όλο και περισσότερες έρευνες επιβεβαιώνουν την υψηλή διατροφική αξία του καρπού, ενώ πλέον η χρήση του έχει επεκταθεί και σε άλλους κλάδους, όπως η βιομηχανία καλλυντικών (αιθέρια έλαια, κρέμες περιποίησης), η φαρμακοβιομηχανία κ.λπ.

Έχει υψηλή ζήτηση από τις εταιρείες μεταποίησης και προσφέρει ελκυστικές αποδόσεις στους παραγωγούς. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα αποδοτική καλλιέργεια λόγω της υψηλής τιμής του προϊόντος. Τα φραγκοστάφυλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή πιτών, μαρμελάδων ή ακόμα και κρασιών. Έχουν γλυκιά υπόξινη πολύ ευχάριστη γεύση και καταναλώνονται φρέσκοι ή χρησιμοποιούνται σε τούρτες, μαρμελάδες, αλλά και χυμούς φρούτων. Το συγκεκριμένο φρούτο μπορεί να γίνει ζελέ πλούσιο σε πηκτίνη που η περιεκτικότητά του σε βιταμίνη C είναι σχεδόν ίση με εκείνη των πορτοκαλιών.